PINATULOG NG ASAWA KONG MAJOR ANG IBANG BABAE SA KAMA NAMIN AT INUTUSAN AKONG PALITAN ANG BEDSHEET, PERO ISANG LUMANG MEDALYA ANG NAGBUNYAG NG KASALANANG MATAGAL NIYANG ITINAGO

PINATULOG NG ASAWA KONG MAJOR ANG IBANG BABAE SA KAMA NAMIN AT INUTUSAN AKONG PALITAN ANG BEDSHEET, PERO ISANG LUMANG MEDALYA ANG NAGBUNYAG NG KASALANANG MATAGAL NIYANG ITINAGO
“Palitan mo ang bedsheet, Elena. Pagod si Bianca kagabi. Huwag mo na siyang istorbohin.”
Iyan ang sinabi ng asawa kong si Major Rafael Reyes sa bahay namin sa military housing compound sa Quezon City.
Tatlong taon na kaming kasal. Tatlong taon kong inalagaan ang tahanan namin at ipinagdasal ang kaligtasan niya sa bawat operasyon.
Pero ngayon, inuutusan niya akong linisin ang kamang pinaghigaan niya kasama ang ibang babae.
Si Bianca Santos, 23 taong gulang, anak ng namatay niyang kasamang sundalo.
“Rafael, alam mo ba ang ipinapagawa mo sa akin?”
“Elena, huwag kang magsimula. Traumatized si Bianca. Nanaginip na naman siya tungkol sa pagkamatay ng tatay niya.”
Tahimik akong pumasok sa kuwarto.
Nakahiga sa kama namin si Bianca, nakabalot sa puting kumot na binili ko noong unang anibersaryo namin.
“Tita Elena… pasensya na po.”
Doon ko napansin ang pulang mantsa ng dugo sa bedsheet.
Mabilis niya itong tinakpan.
“Huwag po kayong mag-isip ng masama. Si Tito Rafael po kasi…”
“Hindi mo kailangang magpaliwanag.”
Tinanggal ko ang kumot at bedsheet. Nanginginig ang mga kamay ko, pero walang luhang tumulo.
Hindi iyon ang unang pagkakataong isinantabi ako ni Rafael para kay Bianca.
Noong ikalawang anibersaryo namin, iniwan niya ako sa restaurant dahil umiiyak daw ito. Noong tatlong araw akong nilagnat, sinamahan niya si Bianca sa counseling. Ginamit pa niya ang perang para sana sa bakasyon namin upang bayaran ang apartment nito.
Palagi niyang dahilan:
“Utang ko sa ama niya ang buhay ko.”
Si Staff Sergeant Miguel Santos ay namatay habang inililigtas si Rafael sa isang operasyon sa Marawi. Nangako si Rafael na aalagaan ang nag-iisang anak nito.
Sundalo rin ako. Nauunawaan ko ang sakripisyo at pangako. Pero hindi ko inakalang gagamitin niya iyon para yurakan ang aming pagsasama.
Pagbalik ko sa sala, umiinom ng kape si Rafael.
“Okay na? Sana huwag mo nang palakihin.”
Binuksan ko ang folder na dala ko at inilapag ang dalawang bagay: isang kasulatan para sa legal na paghihiwalay at isang lumang medalya ng karangalan mula sa militar.
Biglang namutla si Rafael.
“Elena… saan mo nakuha iyan?”
“Major Reyes, tapos na ang tatlong taon nating pagsasama.”
Hinubad ko ang singsing at inilapag sa tabi ng medalya.
“Alagaan mo si Bianca hangga't gusto mo. Hindi na ako ang maglilinis ng mga kalat ninyo.”
“ELENA! HINDI AKO PAPAYAG!”
Mahigpit niyang hinawakan ang pulso ko.
“Bitawan mo ako.”
Ngunit nang muli niyang makita ang medalya, biglang nanginig ang kanyang kamay.
“Akala ko nawala na ang medalyang iyan.”
“Hindi nawala, Rafael. Itinago mo.”
Ang medalya ay pag-aari ni Staff Sergeant Miguel Santos. Iginawad iyon sa kanya bago ang huli niyang operasyon sa Marawi.
Dalawang linggo na ang nakalipas, natagpuan ko iyon sa isang lumang kahon sa kabinet ni Rafael, kasama ang mga dokumentong matagal nang hinahanap ng pamilya Santos.
Kabilang doon ang isang sulat ni Miguel para sa kanyang anak.
At isang kopya ng orihinal na incident report tungkol sa pagkamatay niya.
“Sabihin mo sa akin, Rafael. Bakit magkaiba ang opisyal mong ulat at ang ulat ng medic na kasama ninyo?”
Hindi siya nakasagot.
Ayon sa opisyal na kuwento, kusang bumalik si Miguel sa mapanganib na lugar upang iligtas ang kanyang nakatataas na opisyal.
Ngunit ayon sa orihinal na ulat, si Rafael ang nag-utos na magpatuloy ang kanilang grupo kahit may malinaw na babala tungkol sa panganib.
Nang magkaproblema ang operasyon, nasugatan si Rafael. Iniligtas siya ni Miguel, ngunit ito naman ang malubhang nasugatan.
Pagkatapos ng insidente, binago ni Rafael ang ilang mahahalagang detalye ng kanyang ulat upang maitago ang sariling pagkakamali.
“Hindi ko ginustong mangyari iyon!” sigaw niya.
“Pero hinayaan mong mamatay ang katotohanan kasama niya.”
Biglang lumitaw si Bianca sa pintuan.
“Tito Rafael, ano ang sinasabi niya?”
Tumingin ako sa dalaga.
“Bianca, may sulat ang tatay mo para sa iyo. Matagal na itong dapat nasa kamay mo.”
Iniabot ko ang lumang sobre.
Nanginginig siyang nagbasa.
“Anak, kung hindi ako makauwi, huwag mong hayaang maging pabigat sa puso mo ang pagkawala ko. Mag-aral ka, mangarap ka at mamuhay nang malaya. Wala kang kailangang bayarang utang na loob sa sinuman.”
Napahagulgol si Bianca.
“Sinabi mong walang iniwang sulat si Papa!”
Hindi makatingin sa kanya si Rafael.
Pero may isa pang katotohanang kailangan naming harapin.
“Bianca, ano talaga ang relasyon ninyo ng asawa ko?”
Napayuko siya.
“Limang buwan na po kaming may relasyon.”
Parang may sumaksak sa dibdib ko, kahit matagal ko nang pinaghihinalaan iyon.
“Sinabi niya pong matagal na kayong hindi masaya. Nangako siyang makikipaghiwalay sa inyo.”
Hinawakan niya ang kanyang tiyan.
“Buntis po ako. Kagabi, bigla akong dinugo. Kaya niya ako pinatulog dito.”
Napalingon ako kay Rafael.
Hindi lamang pagtataksil ang itinago niya. May anak na siyang hinihintay sa ibang babae.
“Bianca, kailangan kang matingnan agad ng doktor.”
Nagulat siya sa sinabi ko.
Hindi ko siya pinatawad sa ginawa niya. Ngunit walang kasalanan ang batang dinadala niya, at hindi ko hahayaang may mapahamak dahil sa galit ko.
Tumawag ako ng tulong medikal.
Habang hinihintay namin iyon, muling lumapit si Rafael.
“Elena, pakiusap. Huwag mong isumbong ang tungkol kay Miguel. Mawawala ang ranggo ko. Mawawala ang lahat!”
Tiningnan ko ang medalya sa mesa.
“May lalaking nawalan ng buhay. May batang nawalan ng ama. At ang inaalala mo pa rin ay ang ranggo mo?”
Napaluhod siya.
“Patawarin mo ako.”
“Hindi ako ang tanging taong kailangan mong hingan ng tawad.”
Kinuha ko ang folder at ang aking maleta.
Bago ako lumabas, sinabi ko sa kanya na naipasa ko na ang mga dokumento sa kinauukulang tanggapan ng militar para sa pormal na imbestigasyon.
Hindi na niya ako pinigilan.
Sa mga sumunod na buwan, muling sinuri ang mga ulat at testimonya tungkol sa operasyon sa Marawi. Napatunayan ang pagtatago at pagbabago ni Rafael ng mahahalagang impormasyon.
Inalis siya sa kanyang tungkulin habang dinidinig ang kanyang kaso, at kalaunan ay pinatawan siya ng kaukulang parusa.
Samantala, itinuloy ko ang legal na paghihiwalay namin.
Hindi ko na kailangang malaman kung pinanindigan niya ang mga pangako niya kay Bianca. Hindi na iyon bahagi ng buhay na pinili kong tahakin.
Makalipas ang isang taon, dumalo ako sa isang seremonyang nagbibigay-pugay sa mga nasawing sundalo.
Naroon si Bianca, karga ang kanyang sanggol.
Lumapit siya sa akin.
“Ma'am Elena, hindi ko po mababago ang ginawa ko sa inyo. Pero salamat po sa pagbabalik ng sulat ni Papa.”
Tumango ako.
Pagkatapos, iniabot ko sa kanya ang lumang medalya.
“Sa iyo ito. Alagaan mo. Ikuwento mo sa anak mo kung anong klaseng tao ang kanyang lolo.”
Mahigpit niya itong hinawakan habang umiiyak.
Nang tawagin ang pangalan ni Staff Sergeant Miguel Santos, sabay kaming tumayo.
Nagbigay ako ng saludo.
Hindi para sa lalaking minsan kong pinakasalan.
Kundi para sa sundalong nagbuwis ng buhay at sa katotohanang sa wakas ay naibalik sa kanyang pangalan.
Noong araw na inutusan akong palitan ang bedsheet, inakala ni Rafael na kaya pa niya akong tratuhing parang wala akong dignidad.
Nakalimutan niyang sundalo rin ako.
Marunong akong lumaban.
May you like
At higit sa lahat, marunong akong kumilala kung aling laban ang hindi na karapat-dapat pag-alayan ng aking buhay.
WAKAS.